Cümle Kelimesi Ne Anlama Gelir? Eş Anlamlısı Nedir?

Cümle, dil bilgisinde bir yargı bildiren söz birimidir. Bu anlamda eş anlamlısı tümcedir. Örneğin ‘Kapıyı kapattım.’ bir cümledir; ‘Bu tümceyi yeniden yaz.’ derken de aynı dil bilgisi kavramından söz edilir. Ancak cümle kelimesi her kullanımda dil bilgisi terimi değildir: ‘cümle misafirler’ sözünde ‘bütün’ anlamına gelir. Bu nedenle eş anlamlı seçerken bağlama bakmak gerekir. ([sozluk.gov.tr](https://sozluk.gov.tr/gts?ara=c%C3%BCmle))

Cümle kelimesinin anlamları

Günlük kullanımda en sık karşılaşılan anlamı, düşünceyi veya durumu bir yargı hâlinde anlatan söz birimidir. Bir cümle birden fazla kelimeden oluşabilir; ‘Geldim.’ örneğinde olduğu gibi tek bir çekimli fiil de cümle kurabilir. Sözcük ile cümle arasındaki fark burada ortaya çıkar: Bir sözcük tek başına kullanıldığında her zaman yargı bildirmez. Millî Eğitim Bakanlığının dil bilgisi materyali de yüklemi cümlenin temel unsuru olarak açıklar. ([sozluk.gov.tr](https://sozluk.gov.tr/gts?ara=c%C3%BCmle))

Türk Dil Kurumunun sözlüğünde cümlenin ‘bütün’ anlamındaki sıfat kullanımı da yer alır. ‘Cümle misafirler geldi.’ ifadesi ‘Bütün misafirler geldi.’ anlamındadır. Sözlük ayrıca ‘herkes’ ve eskimiş ‘dizge’ anlamlarını da kaydeder; bunlar dil bilgisi anlamıyla karıştırılmamalıdır. ([sozluk.gov.tr](https://sozluk.gov.tr/gts?ara=c%C3%BCmle))

Cümlenin eş anlamlısı hangi durumda tümcedir?

Tümce, cümlenin dil bilgisi anlamındaki eş anlamlısıdır. TDK, cümle maddesinde tümceye; tümce maddesinde ise cümleye gönderme yapar. Konuyu diğer sözcük üzerinden incelemek isterseniz tümce kelimesi hakkındaki yazıya bakabilirsiniz. ‘İfade’ ise aynı kavramın doğrudan eş anlamlısı değildir: Bir düşünceyi ifade etmek, onu mutlaka tek bir cümleyle anlatmak demek değildir. ([sozluk.gov.tr](https://sozluk.gov.tr/gts?ara=c%C3%BCmle))

Bağlama göre doğru karşılık nasıl seçilir?

Kullanım Buradaki anlamı Uygun karşılık
‘Bu cümleyi yeniden yaz.’ Dil bilgisi birimi ‘Bu tümceyi yeniden yaz.’
‘Cümle misafirler geldi.’ Eksiksiz olarak hepsi ‘Bütün misafirler geldi.’

Kısa kontrol: Kelime bir söz dizisini ve onun bildirdiği yargıyı anlatıyorsa tümce uygundur. Bir topluluğun tamamını anlatıyorsa bütün karşılığına bakın. Eş anlamlılıkta bağlamın önemini görmek için anlam kelimesi hakkındaki içeriği de inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir